اسانس ها
اسانس ها ترکیبات معطر و فراری هستند که از بخش های مختلف گیاهان مانند گل ها، برگ ها، میوه ها و دانه ها استخراج میشوند. این محصولات به دو دسته اصلی بر پایه آب و بر پایه روغن تقسیم میشوند؛ اسانس های محلول در آب با کمک مواد امولسیفایر تولید میشوند و ویسکوزیته و کشش سطحی کمتری دارند. انواع متنوعی از اسانس ها با طعم ها و رایحه های گوناگون مانند توت فرنگی، وانیل، لیمو، نعناع، پرتقال و... در گرید های خوراکی، صنعتی و آرایشی-بهداشتی عرضه میشوند. این ترکیبات ارزشمند علاوه بر ایجاد عطر و طعم، دارای خواص ضد باکتریایی، ضد قارچی و آنتی اکسیدانی نیز هستند.
- رقیق سازی اجباری: اسانس ها بسیار غلیظ هستند و هرگز نباید به صورت خالص و رقیق نشده روی پوست استفاده شوند؛ حتماً با روغن های حامل مانند روغن نارگیل یا جوجوبا ترکیب شوند.
- ممنوعیت مصرف خوراکی: بسیاری از اسانس ها سمی هستند و نباید از طریق دهان مصرف شوند مگر با تجویز و نظارت متخصص بهداشت و درمان.
- آزمایش حساسیت: قبل از استفاده موضعی، حتماً تست پچ (مقدار کمی روی بخش کوچکی از پوست) انجام شود تا از عدم واکنش آلرژیک اطمینان حاصل گردد.
- تداخلات دارویی: برخی اسانس ها ممکن است با دارو های ضدبارداری، ضد افسردگی یا سایر دارو ها تداخل داشته باشند، قبل از مصرف با پزشک مشورت شود.
- شرایط نگهداری: در ظروف دربسته و تیره، دور از نور مستقیم خورشید و حرارت نگهداری شوند تا اکسیده شدن و فساد آنها به تأخیر بیفتد.
- در صنایع غذایی به عنوان طعم دهنده استفاده میشوند.
- در صنایع آرایشی و بهداشتی به کار میروند.
- در صنایع شوینده و پاک کننده جهت ایجاد رایحه مطبوع کاربرد دارند.
- حالت فیزیکی و فراریت: به صورت مایعات روغنی، فرار و بسیار غلیظ با قابلیت تبخیر سریع در دمای محیط.
- حلالیت: برخی در آب محلول هستند (با کمک امولسیفایر ها) و برخی در روغن و الکل حل میشوند، اسانس های محلول در آب کشش سطحی کمتری دارند.
- غلظت و قدرت بویایی: دارای عطر و بوی بسیار قوی و متمایز به دلیل وجود ترکیبات شیمیایی خاص مانند ترپن ها، آلدهید ها و استر ها.
- وزن مخصوص: معمولاً سبک تر از آب بوده و روی سطح آن شناور میمانند.
- پایداری شیمیایی: در برابر نور و حرارت حساس بوده و در معرض هوا اکسید شده و کیفیت خود را از دست میدهند.